Yeni Özbekistan’ın Yükselen Ufku: Mirziyoyev Dönemi ve “Üçüncü Rönesans” Vizyonu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Taşkent – 2016 yılında Şevket Mirziyoyev’in Özbekistan Cumhurbaşkanı olarak göreve gelmesiyle birlikte ülke, yalnızca siyasi açıdan değil, yönetim anlayışı, toplum-devlet ilişkileri, dış politika ve kültür politikaları bakımından da kapsamlı bir dönüşüm sürecine girdi. “Devlet halka hizmet içindir” ilkesini temel alan yeni yönetim anlayışı, vatandaşlarla doğrudan temas, şeffaflık ve sahada çözüm üretme politikalarıyla dikkat çekiyor.

Halk Odaklı Yönetim Anlayışı

Göreve geldiği günden itibaren Mirziyoyev’in sık sık ülkenin farklı bölgelerini ziyaret etmesi, halkın yaşam koşullarını yerinde incelemesi ve yerel yöneticilerle birlikte sorunlara çözüm araması yeni dönemin en belirgin özelliklerinden biri oldu. Cumhurbaşkanı’nın plansız ziyaretlerle en ücra mahallelere kadar gitmesi, yerel yönetimleri daha aktif ve hesap verebilir hâle getirdi.

Akademisyenler, girişimciler, öğretmenler, kültür temsilcileri ve gençlerle düzenli toplantılar yapılması da karar alma süreçlerine toplumun farklı kesimlerinin dâhil edilmesini sağladı. Bu toplantılardan çıkan öneriler birçok reformun temelini oluşturdu.

Komşularla İlişkilerde Yeni Dönem

Mirziyoyev döneminde Özbekistan’ın dış politikasında da belirgin bir değişim yaşandı. Önceki yıllarda sınırlı olan komşu ülkelerle ilişkiler, karşılıklı güven ve iş birliği temelinde yeniden yapılandırıldı. Sınırların açılmasıyla birlikte aile bağları yeniden kuruldu, ticaret ve kültürel etkileşim arttı.

Özellikle Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan başta olmak üzere Türk dünyası ülkeleriyle ilişkiler güçlendirildi. Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY gibi uluslararası platformlarda Özbekistan’ın daha etkin bir rol üstlenmesi dikkat çekti.

“Üçüncü Rönesans” Hedefi

Özbekistan yönetimi, kalkınmanın yalnızca ekonomik büyümeyle değil, kültürel ve manevi gelişimle de mümkün olabileceği yaklaşımını benimsedi. Bu çerçevede “Üçüncü Rönesans” vizyonu ortaya konuldu.

Tarih boyunca Birinci ve İkinci Rönesans dönemlerinde Harezmî, Birûnî, İbn Sina, Uluğ Bey ve Ali Şir Nevaî gibi önemli isimlere ev sahipliği yapan Özbek toprakları, bu mirası yeniden canlandırmayı hedefliyor. 20. yüzyılın başındaki Cedid hareketinin eğitim ve kültür yoluyla toplumu aydınlatma ideali de bu vizyonun tarihsel dayanaklarından biri olarak görülüyor.

İslam Medeniyeti Merkezi: Yeni Bir Kültür Mabedi

Bu vizyonun en somut göstergelerinden biri, 23 Haziran 2017 tarihli kararnameyle temelleri atılan İslam Medeniyeti Merkezi oldu. 2018 Ramazan Bayramı’nda temeli atılan merkez, sekiz yıllık kapsamlı bir çalışmanın ardından tamamlandı.

161 metre uzunluğunda, 118 metre genişliğinde ve üç katlı olarak inşa edilen merkez, kadim mimari unsurlar ile modern tasarımı bir araya getiriyor. Dört tarafında 34 metre yüksekliğinde eyvanlar ve merkezinde 65 metre yüksekliğinde görkemli bir kubbe bulunuyor.

Merkezin en önemli bölümü olan Kur’an-ı Kerim Salonu’nda, Osman Mushafı başta olmak üzere Samanîler, Karahanlılar, Harezmşahlar ve Timurlular dönemine ait nadir el yazmaları sergilenecek.

Tarihî Eserlerin Geri Kazanılması

Son yıllarda Özbekistan, yurt dışındaki kültürel mirasını ülkeye geri getirmek için kapsamlı bir program yürüttü. Suudi Arabistan’dan İngiltere’ye, Türkiye’den Malezya’ya kadar birçok ülkede müze, kütüphane ve özel koleksiyonlar ziyaret edildi. Sotheby’s ve Christie’s gibi müzayede evlerinden 580’den fazla eser satın alındı.

2025 yılında Christie’s’te satışa çıkarılan 35 Selçuklu dönemi kuyumculuk eseri de Özbekistan’a getirildi. Ayrıca Emir Timur dönemine ait eserler, Babürlü dönemine ait belgeler ve nadir el yazmaları ülkeye kazandırıldı.

Bilim, Kültür ve Uluslararası İş Birliği Merkezi

İslam Medeniyeti Merkezi’nin üçüncü katında 350 bin basılı kitap ve 5 milyon dijital kaynağa sahip modern bir kütüphane yer alıyor. UNESCO, TÜRKSOY, ISESCO ve IRCICA gibi kuruluşların ofisleri de burada bulunuyor.

Merkez, uluslararası bilimsel etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. 2023 yılında düzenlenen Birinci Bilim İnsanları Forumu’na yaklaşık 500 uzman katıldı. Ağustos 2024’te Taşkent ve Semerkant’ta düzenlenen “Büyük Atalar Mirası – Üçüncü Rönesans’ın Temeli” kongresine ise 40’tan fazla ülkeden 350’den fazla bilim insanı iştirak etti.

Küresel Vizyon

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres başta olmak üzere birçok uluslararası ismi ağırlayan merkez, Özbekistan’ın kültürel diplomasisinde önemli bir rol üstleniyor. Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada İslam medeniyetinin bilim, kültür ve insanlık tarihine katkılarını vurgulayan özel bir karar taslağı hazırlanacağını duyurdu.