Roma İmparatoru Tiberius tarafından kurulan ve tarihi M.Ö. 58-M.S. 29 yılları arasına dayanan Augusta Antik Kenti, 1955 yılında Seyhan Baraj Gölü suları altında kaldı. Antik kentten geriye ise Adana Müzesi’ndeki bir Medusalı lahit, o döneme ait sikkeler ile arkeolog Mahmut Akok’un bıraktığı çizim, not ve fotoğrafları kaldı. Uzun yıllardır sular altında olan ve varlığından çoğu Adanalının haberdar olmadığı antik kent, en son 2021 yılında baraj sularının azalmasıyla ortaya çıktı. Merkez Sarıçam ilçesi Karaömerli Mahallesi’ne yakın bir noktada bulunan antik kentin bir bölümü, bu sene de gölde su seviyesinin düşmesiyle görünür hale geldi. Bir bölümü ortaya çıkan ve yarımada şekline benzeyen antik kent, doğaseverleri ve maceraperestleri muhteşem manzarasıyla etkiliyor.

Definecilerin ilgi odağı oldu

Ancak baraj sularının çekilmesini fırsat bilen bazı defineciler, iddiaya göre antik kentin çevresinde kazı yapmaya kalktı. Karaömerli Mahallesi Muhtarı Rasim Şahin ve mahalle sakinlerinin dikkati sayesinde defineciler yakalanarak, suç aletleriyle birlikte jandarmaya teslim edildi. Öte yandan jandarma ekipleri de barajda su seviyesi düştüğü için zaman zaman antik kentin çevresinde devriye atarak definecilere geçit vermiyor.

“Antik kentte detaylı çalışma yapılmadı”

İhlas Haber Ajansı’na konuşan mahalle sakinlerinden Bekir Güllü, büyüklerinin antik kenti hatırladığını ve çok büyük bir alan olduğunu söyledi. Güllü, “Dedelerimizden duyduğumuz kadarıyla antik kentte zindan odalarının olduğunu belirtirlerdi. Antik kentin çoğu kısımları sular altında kaldı ama amfi tiyatro kısmı su üstüne çıktı. Bu zamana kadar antik kentte çalışma yapılmadı. Sadece birkaç arkeolog ve maceraperest gelerek incelemelerde bulundu” ifadelerini kullandı.

“Antik kent, defineciler tarafından tehlike altında”

Barajın suyunun çekilmesiyle ortaya çıkan antik kentin definecilerin ilgisini çektiğini vurgulayan Güllü, “Barajdaki suyun çekilmesi sonucunda ortaya çıkan Augusta Antik Kenti, defineciler tarafından tehlike altına girdi. Antik kentin gün yüzüne çıkmasından bugüne kadar defineciler tarafından birkaç defa kazı girişiminde bulunuldu. Definecilere göz açtırmıyoruz. Burası şehir merkezine yakın ve köyün giriş ve çıkışları köy sakinlerine yakın olduğu için kolay kolay defineciler burada kazı yapamaz” dedi.

“Antik kenti değerlendirmeliyiz”

8 yaşından bu yana antik kenti bildiğini anlatan Muzaffer Yılmaz (62), “Antik kentte balık tutmaya gelirdik. Kulaktan dolma bilgilerle buranın kilise ve tiyatro salonu olduğunu biliyoruz. Antik kentte araştırmalar ve incelemelerde bulunulsun. Buradan çıkan değerler ülkemize ve ekonomiye katkı sağlayabilir” diye konuştu.

Sivas ili Yıldızeli İlçesi Kayalıpınar Köyü sınırları içinde bulunan Kayalıpınar (Samuha) Örenyeri Kazı çalışmalarının bu yıl planlanan kısmı tamamlandı. Sivas Müze Müdürlüğü Başkanlığında 2005 yılında başlanılan çalışmalarına, kazı başkanı Doç. Dr. Vuslat Müller-Karpe’nin vefatı nedeniyle bir süre ara verilmişti. Çalışmalara 2021 yılında Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığında yeniden başlanıldı. Planlı kazı çalışmalarının bu yılki etabı geçtiğimiz gün sona erdi. Bugüne kadar bine yakın arkeolojik eserin bulunduğu kazıdaki buluntular, kazı ekibini bir hayli heyecanlandırdı. Bu yıl yapılan kazılarda bulunan eserler, kazı alanının bir bölümünün önemli bir Hitit arşivi olduğunu gösterirken bulunan çivi yazılı bir tabletteki dini içerik, antik kentin Hititlerin sözde tanrıçası Şausga’ya ait meşhur kayıp tapınak olma ihtimalini güçlendirdi.

Dört medeniyetin izlerini taşıyor

Kazı ekibinden Arkeolog Doktor Emre Kuruçayırlı, Samuha antik kentinin 4 farklı medeniyetin izlerini taşıdığını belirtip, “Kazı gerçekleştirdiğimiz antik Samuha, bugün ki adıyla Kayalıpınar yerleşimi çok değişik zamanlardan buluntular veriyor bize ve çok ilginç bir şekilde kazı alanı bu değişik dönemlerin araya geldiği bir nokta. Burada hem Hititlere ait yapı kalıntılarını bulduk. Hem Roma dönemine ait bir yol kalıntısı bulduk. Tahrip olmuş olsa da tipik Bizans mozaiği kalıntıları buluyoruz. Son olarak bir Selçuklu eseri bulduk” dedi.

Kayıp meşhur tapınak olduğu düşünülüyor

Kuruçayırlı, bu yıl gerçekleştirilen kazıda bulunan tabletin bölgenin Hititlerin tanrıçası Şausga’nın meşhur tapınağına işaret ettiğini ifade ederek, “Burada tipik Hitit giriş kapısı bulanan bir yapı vardı. Ona doğru uzanan tahrip olmuş iki duvarımız var. Kazının bitimine iki gün kala bu yapının Hitit dönemine ait olduğunu kanıtlayan iki buluntu geldi. O da bir çivi yazılı tablet parçası. Metin Hititçe ve çok önemli bir şeyden bahsediyor. Çok yüksek sayıda sığırdan bahsediyor. Dil bilimcilerimiz 120 veya 1200 sığırdan bahsediyor. Normal bir ticaret hacmi için oldukça yüksek bir sayı. Bu kentin adı Samuha ve bu isim Hitit kayıklarında sürekli bir tanrıçayla anılıyor. Burada bu tanrıçaya ait bir tapınak var. Bu tanrıca Sausga. Bu sığırların Sausga’nın tapınağına bir adak olduğunu düşünüyoruz. Bu kadar yüksek sayıdaki sığırın tapınakla ilgili olduğunu düşünüyoruz. Bu kazıda bir kısmını ortaya çıkarttığımız önümüzdeki sezon yapacağımız kazıda da kalanını ortaya çıkartacağımız bu yapının Sausga’nın meşhur tapınağı olma ihtimalini düşünüyoruz” dedi.

En eski yazılı kayıtlar da Samuha’dan bahsediliyor

Kazı çalışmalarına önümüzdeki yıllarda devam edilecek olan Kayalıpınar (Samuha) artik kentinin M.Ö. 2 binli yıllarda Anadolu’daki en önemli Hitit kentlerinden birisi olduğu düşünülüyor. Samuha’nın ismi, Boğazköy’de bulunan yazılı kaynaklarda çok sık geçerken, Türkiye’de bulunan en eski yazılı belgeler olan ve Kültepe’de ele geçen Eski Asur dilindeki çivi yazılı tabletlerde de Samuha’dan bahsediliyor.